Yapılan pek çok araştırma, çocukların hem fiziksel hem de psikolojik açıdan sağlıklı gelişimi için doğumdan itibaren sabit bir bakımverenle (anne, baba, bakıcı, büyükanne, büyükbaba gibi) süreklilik içeren sevecen bir ilişki içinde bulunmasının şart olduğunu gösteriyor. İstanbul Parenting Center'dan Gelişim Uzmanı Psikolog Sinem Olcay, annenin işe başlama zamanı konusunda akıllara en çok takılan soruları yanıtlıyor.

Günümüzde, annenin iş hayatına dönme zorunluluğu, güvenilir bir bakıcı bulamama, kreşlerdeki bakımın yetersizliği gibi sebeplerle pek çok çocuk süreklilik içeren sevecen bir ilişki deneyiminden mahrum kalıyor ve gelişimsel açıdan dezavantajlı duruma düşüyor. İstanbul Parenting Center'dan Gelişim Uzmanı Psikolog Sinem Olcay, şöyle diyor: "Bu durumun bilincinde olan çoğu anne, işe dönme kararını verirken fazlasıyla zorlanır ve genelde yoğun suçluluk duygusu yaşar. Bebekleri için en iyisinin ne olduğunu öğrenmek isteyen bu annelerin aklında "Bebeğimi bırakıp işe başlamak için en doğru zaman ne zamandır?", "Kreşe başlatmak için doğru yaş hangisidir?" gibi sorular vardır. Aslında, çocuk bakımını düzenleme ve işe geri dönme konusundaki kararlarınızı belirleyecek tek ve net bir kural maalesef ki bulunmamaktadır. Her aile kendine özgü şartlar içinde yaşamaktadır ve en iyi çözümün ne olduğu aileden aileye farklılık gösterir."

Gelişimsel açıdan bakıldığında, şartların mükemmel olduğu bir dünyada yaşamın ilk yılları boyunca anne ve/veya babanın evde olup günün büyük kısmını bebekleriyle birlikte geçirmeleri gerekirdi. Ama gerçek hayat koşulları, sosyal ve ekonomik baskılar, kadının iş hayatındaki rolü bu idealle çatışıyor. İstanbul Parenting Center'dan Gelişim Uzmanı Psikolog Sinem Olcay, "Bebeğiniz, kendiniz ve aileniz için en iyi olan arasındaki dengeyi bulmaya çalışmak başlı başına bir iş haline gelmiştir." Diyerek şöyle devam ediyor: "Sizin için en iyisinin ne olduğu ile bebeğiniz için en iyisinin ne olduğu birbirine bağlıdır. Durumunuzla ilgili ne hissettiğiniz ve stresle nasıl başa çıktığınız bebeğinizle olan ilişkiniz açısından çok önemlidir. Eğer evde olmak ve işe dönmemek size büyük bir hayal kırıklığı ya da mutsuzluk yaşatıyorsa, çocuğunuzla evde doğru şekilde etkileşim kuramayabilirsiniz. Eğer işe dönmek ve bebeğinizin bakımını bir başkasıyla paylaşmak size büyük bir kayıp hissi yaşatıyorsa, bu da bebeğinizle olan ilişkinizi etkileyecektir. En önemli olan şey, yaptığınız seçimle rahat edebilecek olmanızdır. Size yanlış gelen bir şeyi yürürlüğe koymanızın kimseye faydası olmaz."

Anneliğin büyük bir iş olduğunu, belli bir zaman aralığına indirgemenin ya da iş saatlerinin arasına sıkıştırmanın çok kolay olmadığını bilmek önemlidir. İstanbul Parenting Center'dan Gelişim Uzmanı Psikolog Sinem Olcay şöyle devam ediyor: "Yapılan araştırma ve gözlemler annelik rolünde ılımlı ve ölçülü olmanın kilit nokta olduğunu gösteriyor. Haftalık 40 saati aşan iş temposunun hem anneye hem bebeğe çok fazla geldiği kanıtlanmıştır. Diğer taraftan kendini çocuğuna tamamen bağlayan, çocuktan uzak vakit hiç geçirmeyen annelerin de en sonunda bunaldığı görülmektedir. Yarım zamanlı işler ya da iş saatleri konusunda esneklik en az suçluluk yaratan ve en fazla tatmin sağlayan seçenek gibi gözükmektedir. Ama maalesef ki çoğu iş yarım zamanlı yapılamamaktadır ve bazen ailenin finansal durumu her iki ebeveynin de tam zamanlı çalışmasını gerektirmektedir. Eğer ebeveynlerden biri için iş saatlerini azaltma fırsatı varsa, yaşamın ilk yıllarında bu fırsatı değerlendirmenizi ısrarla tavsiye ederim.

Pek çok anne, mükemmel çocuk yetiştirmeyi garantileyecek tek bir seçenek olduğuna inanmak ister. Kendine güvenen, ayrılma problemi ya da güvensizlikleri olmayan bir çocuk hayal eder. Maalesef ki bir çocuğun sürekli olarak iyiliğini garantileyecek bir formül yoktur. "Anne mutlu olursa çocuk da mutlu olur." ya da "İlk 3 yıl evde olursam çocuğum için her şey mükemmel olacak" gibi basit cevapların olabileceğine inanmak istesek de bilmeliyiz ki ebeveynin işle ilgili tercihi ne olursa olsun bütün çocuklar yaşamlarının belli zamanlarında zorlanır ve mücadele yaşarlar. anne ve çocuk arasındaki özel bağın çok farklı koşullarda ve pek çok fırtınaya rağmen gelişmeye devam ettiğini bilmek gerekir. Çalışan anneler de evde olan anneler de çocuklarıyla sağlıklı, sevecen ve güçlü bir ilişki sürdürebilirler. Bebeğinizdeki ve kendinizdeki sevebilme kapasitesini asla küçümsemeyin.

İstanbul Parenting Class
Zeytinoğlu Cad. Arzu 1 Apt.
No:2 Diare:27
Etiler/İstanbul
T&F: 212 351 90 01
sinem@istanbulparentingclass.com
www.istanbulparentingclass.com

www.bebek.com'dan alınmıştır.

Ebeveynler genellikle çocukları sözlü olarak övmenin ve gülümseme ya da kucaklama gibi diğer sosyal ödüllerin çocuk yetiştirmedeki önemini gözden kaçırırlar. İstanbul Parenting Class'tan Uzman Psikolog Sinem Olcay çocukları övmenin yaratacağı farkları sizlere anlatıyor.

Ebeveyn olarak övgünün dikkat çekici şekilde iyi davranışlar ya da çocuğun muhteşem bir performansı için saklanması gerektiğine inanabiliyoruz. Çoğu zaman çocukların sessizce oyun oynamak ya da şikayet etmeden ev işlerine yardımcı olmak gibi iyi davranışlarını övme gereği duymuyoruz.

Oysaki araştırmalara göre, olumlu davranışların ilgi ve övgü görmemesi çocukların olumsuz davranışlarını arttırmaktadır. Aslında övgü ve cesaretlendirme, yeni bir beceriyi öğrenirken çocuğun attığı küçük adımları yönlendirmek, olumlu benlik algısını teşvik etmek ve çocukların zor işler karşısında kararlılıkla devam edebilmelerini sağlayan motivasyonu onlara sunmak için kullanılabilir. Maddi ödüllerin aksine, övgü ve diğer sosyal ödüller bakımından sınırsız bir kaynağa sahibiz. Çocukların olumlu davranışlarını övgüyle teşvik etmek çok az vakit gerektirir. "Sessizce oyun oynamana bayılıyorum. Kızıma bakın ne kadar büyümüş" türünden basit bir cümle ya da zamanlaması doğru, içten bir sarılma övgü için ihtiyacınız olan tek şeydir.

Bazı ebeveynler çocuklarını övmeyi nasıl ya da ne zaman yapacaklarını bilmedikleri için çocuk yetiştirmede çok faydalı olan bu yöntemi kullanmazlar. Oysaki denediğiniz de görürsünüz ki övgü gibi sosyal ödüller kullanmak ve çocuklara olumlu anlamda ilgi göstermek çocuk davranışlarında kısa sürede büyük etkiler yaratmaktadır.

 Övgü Belirgin Olmalı

Bir yorumun diğer bir yorumla arka arkaya hızlıca sıralandığı övgü şekli bulanıktır ve çok işe yaramaz. Örneğin, "Harika yaptın... Harika çocuk... Süper... Çok güzel..." şeklindeki övgüler övmeye çalıştığınız davranışı açıklamamaktadır. Açıklayıcı şekilde övmek daha etkilidir. Övgülerde, davranışı isimlendirerek açıklamalısınız. "İyi çocuk..." gibi bir övgü yerine "Senden rica ettiğimde oyuncaklarını topladığın için iyi bir çocuksun" ifadesi daha doğrudur. Olumlu davranışları açıklamanız çocuğunuzun hangi davranışların önemli olduğunu tam olarak anlamasına yardımcı olur.

 Doğru Davranış Övülmeli

Övgünün uygun davranışın ardından gelmesi kritiktir. Paylaşma davranışı için övgü çocuğunuz oyuncağını arkadaşıyla paylaştığı sırada verilmeli. Eğer çocuğunuz davranışın bütününe bakıldığında olumsuz bir şey yapıyorsa davranışın olası olumlu yönleri de dahil hepsini görmezden gelmek daha doğrudur. Ece, Can ile boya kalemlerini paylaşıyor ama bunu evin duvarlarını çizmek için yapıyorsa övgü almaması daha doğrudur.

 İstekli Olun

Bazı övgüler etkisizdir çünkü sıkıcı bir ses tonuyla hiç göz teması kurmadan ve gülümsemeden yapılmıştır. Aynı kelimeyi arka arkaya düz ve isteksiz bir ses tonuyla söylüyorsanız bu çocuğunuz için teşvik edici olmaz. Övgü sözcüklerinin etkisi isteğimizi aktaran sözsüz yöntemlerle arttırılabilir. Çocuğunuza gülümseyin, onu gözlerinizdeki sıcaklıkla sarın ya da onun sırtını sıvazlayın. Övgü enerji dolu bir şekilde, özenle ve içtenlikle söylenmeli.

 Övgü Anında Verilmeli

Bazen övgü, olumlu davranış gerçekleştikten saatler hatta günler sonra verilmektedir. Maalesef ki, övgü cümleleri zamanla teşvik edici etkisini kaybetmekte ve yapay durmaktadır. Hiç övmemektense gecikmeli de olsa övmek elbette ki daha iyidir ama en etkili övgü şekli olumlu davranışın gerçekleştiği 5 saniye içerisinde verilen övgüdür.

www.istanbulparentingclass.com

www.bebek.com

Annede görülen diyabet hastalığı da bebekleri etkiliyor. Diyabetli bir annenin bebeği genellikle iri bebek oluyor ve hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü) daha sıklıkla ortaya çıkıyor. Bu bebeklerin doğumdan sonra, hemen ve sık sık emzirilmesi gerekiyor. Bebekte hipogliseminin var olması, havaleye de yol açabiliyor. Bebekler kalsiyum eksikliği, düşük şeker, yüksek ateş, doğumda beynin oksijensiz kalması ya da başka hastalıklar nedeniyle de havale geçirebiliyor.

International Hospital Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Deniz Tamtekin, tiroid bezi az veya çok çalışan annelerin tiroid ilaçlarını emzirirken de kullanmaları gerektiğini, tiroid ilaçlarının, bebeklere zarar vermediğini belirtiyor. Bazı bebeklerin tiroid bezi doğumsal olarak az çalışıyor. Hipotiroidi denilen bu hastalıkta bebek kalın sesli, kuru ve seyrek saçlı, kabızlık sorunu olan ve büyük dilli oluyor. Dili adeta ağzına sığmıyor. Tetkikleri yapılarak en kısa sürede tedaviye başlanması sonucunda, şikâyetleri düzelen bu bebekler, doktor kontrolünde ilaçlarını düzenli kullandıkları takdirde yaşlarına uygun gelişimlerini sürdürebiliyor.

Bebekler, altıncı aydan itibaren katı ve pürtüklü yiyeceklerle beslenmeye başlıyor. Ancak bu yeni dönem bazı bebekler için sancılı oluyor. Bebekler tadını sevmediği bir yiyecek olunca ağzını kapatıyor ve yemiyor. Dr. Deniz Tamtekin, bebeklerin annenin stresini ve mutluluğunu sünger gibi çektiğini belirterek; annenin bebekle yemek konusunda inatlaşmamasını, bir öğünde yemiyorsa açığını diğer öğünde kapatacağını söyledi.

Bebeklerde sindirim sisteminin gelişimi, doğum tartısının iki katına ulaşana kadar devam ediyor. Bu da ortalama 5-6 aylara denk geliyor. Israrcı annelerin bebeklerinde yemeğe karşı tepki oluştuğuna değinen Dr. Deniz Tamtekin, annelerin bu konuda sabırlı olmalarını istiyor. Bebeğin yemeği reddetmesinin altında herhangi bir hastalıktan kaynaklanan sorun yoksa inatlaşmak fayda getirmiyor. Çünkü bu inatlaşmanın sonunda bebekler kazanıyor. Eğer herhangi bir hastalığa bağlı olarak yemiyorsa, bununla ilgili tedavi yapılıyor.

Sağlık Bakanlığı bebeklere dördüncü aydan itibaren koruyucu amaçla demir takviyesi verilmesini istiyor. Çünkü ilk altı ayda sadece anne sütü alan çocuklarda, altıncı ayın sonunda doğumda getirilen demir ve çinko deposu gibi elementlerin depoları azalmaya başlıyor. Bu nedenle dışardan demir takviyesi gerekiyor. Demir, damla ya da şurup formunda veriliyor. Bebek tadını beğenmeyip kusuyorsa, piyasada satılan başka bir demir preparatı denenmesinde yarar var. Dr. Deniz Tamtekin, C vitamininin demirin emilimini artırdığını, demir ilacının bebeklere taze sıkılmış portakal suyu ile birlikte verilebileceğini, böylece hem içimin kolaylaşacağını, hem de demir emiliminin artırılabileceğini vurguladı.